Stanbol-Gum
Dlaczego uszczelka PTFE zaczyna przeciekać — pełzanie teflonu i jak mu zapobiec
PTFE jest odporny na niemal każdą chemię, więc bywa wybierany jako uszczelka uniwersalna. Po kilku tygodniach połączenie zaczyna się pocić, a śruby dają się dokręcić o kolejne pół obrotu. To nie wada wykonania, tylko właściwość materiału, którą trzeba uwzględnić przy doborze.
Czym jest pełzanie PTFE
Guma pod dociskiem zachowuje się jak sprężyna — odkształca się i stale napiera na przylgnie. PTFE sprężyną nie jest. Pod stałym obciążeniem powoli płynie na boki i trwale zmienia grubość. Zjawisko nazywa się pełzaniem albo płynięciem na zimno.
Skutek jest zawsze ten sam: uszczelka robi się cieńsza, napięcie śrub spada, a docisk przestaje wystarczać do utrzymania szczelności. Podwyższona temperatura i cykle nagrzewania przyspieszają proces kilkukrotnie.
- czysty PTFE nie wraca do pierwotnej grubości po zdjęciu obciążenia
- im grubsza uszczelka, tym większa utrata docisku
- im wyższa temperatura, tym szybsze płynięcie
- wąska uszczelka między gładkimi kołnierzami może zostać wyciśnięta ze złącza
Odmiany PTFE i ich odporność na pełzanie
Problem rozwiązuje się doborem odmiany materiału, a nie mocniejszym dokręcaniem śrub.
| Odmiana | Odporność na pełzanie | Zastosowanie | Uwagi |
|---|---|---|---|
| PTFE czysty (biały) | niska | niskie ciśnienie, temperatura otoczenia, kontakt z żywnością | najwyższa czystość chemiczna |
| PTFE z włóknem szklanym | dobra | kołnierze, wyższe ciśnienie i temperatura | nie do kwasu fluorowodorowego i mocnych zasad |
| PTFE z węglem lub grafitem | dobra | uszczelnienia ruchowe, para, wyższe temperatury | kolor czarny, przewodzi ładunki |
| PTFE z brązem | bardzo dobra | pierścienie prowadzące i uszczelnienia w hydraulice | ograniczona odporność chemiczna |
| PTFE ekspandowany (ePTFE) | dobra po dociśnięciu | nierówne, delikatne kołnierze, emalia, szkło | miękki, dopasowuje się do przylgni |
| Koperta PTFE z rdzeniem | zależna od rdzenia | chemia przy potrzebie elastyczności | PTFE chroni rdzeń, rdzeń daje sprężystość |
Wypełniacz poprawia mechanikę, ale zawęża odporność chemiczną. Przy mediach agresywnych odmianę PTFE trzeba potwierdzić z kartą materiałową.
Zasady montażu, które ograniczają przeciek
Ponowne dokręcenie po pierwszym cyklu cieplnym jest w przypadku PTFE normalną procedurą, a nie naprawą. Większość odkształcenia zachodzi w pierwszych godzinach pracy i po dociągnięciu śrub złącze się stabilizuje.
- Wybierz najcieńszą uszczelkę, która wyrówna nierówności kołnierza — zwykle 1,5–2 mm zamiast 3 mm.
- Dokręcaj śruby na krzyż, w kilku przejściach, kluczem dynamometrycznym.
- Po pierwszym nagrzaniu i ostygnięciu instalacji dokręć śruby ponownie.
- Przy kołnierzach emaliowanych, szklanych i z tworzywa stosuj ePTFE lub kopertę, a nie twardą płytę.
- Nie używaj ponownie uszczelki PTFE po rozebraniu złącza.
Kiedy zamiast PTFE lepiej wybrać elastomer
PTFE ma sens tam, gdzie żaden elastomer nie wytrzymuje chemicznie albo temperaturowo. Jeżeli medium to woda, olej, paliwo lub typowe roztwory, uszczelka gumowa da szczelność przy mniejszym docisku i wybaczy nierówności przylgni.
Przy pracy pulsacyjnej, drganiach i częstych zmianach temperatury elastomer nadąża za ruchem złącza. PTFE w takich warunkach wymaga kołnierzy z wpustem i wypustem albo uszczelki z elastycznym rdzeniem.
- Uszczelki PTFE — Rodzaje uszczelek teflonowych i wykonanie na wymiar
- Uszczelki Viton (FKM) — Elastomer do chemii i wysokiej temperatury
Zobacz też
- Uszczelki PTFE — Właściwości i rodzaje uszczelek teflonowych
- Odporność chemiczna uszczelek — Dobór materiału do medium
- Uszczelki wysokotemperaturowe — Materiały do pracy powyżej 150°C
- Uszczelki na wymiar — Wykonanie z rysunku, DXF lub próbki
Nie masz pewności, co dobrać?
Prześlij zdjęcie z miarką, rysunek, plik DXF albo próbkę. Inżynier Stanbol-Gum potwierdzi materiał, wymiar i wykonanie. Tel. 22 753 71 40, ul. Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Telefon: 22 753 71 40. Adres: Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Najczęstsze pytania
Dlaczego uszczelka teflonowa przecieka po pewnym czasie?
Z powodu pełzania. PTFE pod stałym dociskiem powoli płynie i robi się cieńszy, przez co napięcie śrub spada. Pomaga cieńsza uszczelka, PTFE wypełniany lub ekspandowany oraz ponowne dokręcenie po pierwszym nagrzaniu.
Czy uszczelkę PTFE trzeba dokręcać po montażu?
Tak. Zaleca się ponowne dokręcenie śrub po pierwszym cyklu nagrzania i ostygnięcia instalacji, ponieważ największe odkształcenie materiału zachodzi w pierwszych godzinach pracy.
Czym różni się PTFE ekspandowany od zwykłego?
PTFE ekspandowany ma porowatą, włóknistą strukturę. Jest miękki, łatwo dopasowuje się do nierównych przylgni, a po dociśnięciu znacznie mniej pełza niż lity, czysty PTFE.
Jaka grubość uszczelki PTFE na kołnierz?
Możliwie mała — najczęściej 1,5–2 mm. Grubsza uszczelka traci więcej docisku w wyniku pełzania i łatwiej ją wycisnąć ze złącza.