Stanbol-Gum
Uszczelki miedziane — dobór wymiaru, montaż i ponowne użycie
Uszczelka miedziana to mały pierścień, od którego zależy szczelność korka spustowego, przewodu hamulcowego albo złącza hydraulicznego. Dobiera się ją w minutę, pod warunkiem że wiadomo, co oznaczają trzy liczby w wymiarze i dlaczego starej podkładki nie zakłada się drugi raz.
Co oznacza wymiar 12x18x1,5
Wymiar uszczelki miedzianej podaje się w kolejności: średnica wewnętrzna x średnica zewnętrzna x grubość, w milimetrach. Podkładka 12x18x1,5 ma więc otwór 12 mm, średnicę zewnętrzną 18 mm i grubość 1,5 mm.
Średnica wewnętrzna odpowiada średnicy gwintu śruby lub korka. Średnica zewnętrzna musi zmieścić się na płaszczyźnie przylgni — za szeroka podkładka wystaje poza kołnierz i nie jest dociskana na całym obwodzie, za wąska zapada się w fazę otworu.
- średnica wewnętrzna — równa średnicy gwintu albo o 0,1–0,5 mm większa
- średnica zewnętrzna — nie większa niż kołnierz śruby i płaszczyzna gniazda
- grubość — najczęściej 1, 1,5 lub 2 mm; grubsza lepiej wyrównuje nierówną przylgnię
Tabela doboru do gwintu
Zestawienie obejmuje najczęściej spotykane pary gwint–podkładka. Przy gwintach rurowych (G) średnica otworu wynika z rzeczywistej średnicy gwintu, a nie z nazwy w calach.
| Gwint | Średnica gwintu | Typowa uszczelka | Gdzie występuje |
|---|---|---|---|
| M10 | 10 mm | 10x14 lub 10x16 | przewody hamulcowe, śruby banjo |
| M12 | 12 mm | 12x16 lub 12x18 | przewody paliwowe, korki spustowe |
| M14 | 14 mm | 14x18 lub 14x20 | korki spustowe oleju, czujniki |
| M18 | 18 mm | 18x22 lub 18x24 | korki, złącza hydrauliczne |
| M22 | 22 mm | 22x27 | złącza hydrauliczne, korki skrzyń |
| G1/4 | 13,2 mm | 13,5x18 lub 14x18 | manometry, pneumatyka |
| G1/2 | 21,0 mm | 21x26 | armatura, hydraulika |
| G3/4 | 26,4 mm | 27x32 | armatura, zawory, korki zbiorników |
Jeżeli nie masz pewności co do gwintu, zmierz suwmiarką średnicę zewnętrzną gwintu śruby i średnicę kołnierza, który dociska podkładkę. Te dwa pomiary wystarczą do doboru.
- Uszczelki w katalogu — Uszczelki miedziane 12x18, 18x22, 22x27 i 27x32 oraz uszczelki gumowe
Dlaczego starej podkładki nie zakłada się ponownie
Miedź uszczelnia, bo jest miękka — pod dociskiem odkształca się plastycznie i wypełnia rysy na obu przylgniach. To samo odkształcenie powoduje jej umocnienie: raz zgnieciona podkładka jest wyraźnie twardsza i drugi raz nie dopasuje się do powierzchni.
Ponownie użyta uszczelka zwykle trzyma przez chwilę, po czym zaczyna się pocić po kilku cyklach nagrzewania. Dokręcanie „na siłę” kończy się zerwanym gwintem w aluminiowej misce olejowej, a nie szczelnością.
W sytuacji awaryjnej miedzianą podkładkę można wyżarzyć: nagrzać palnikiem do ciemnoczerwonego żaru i ostudzić. Miedź odzyskuje wtedy miękkość. To rozwiązanie na dojazd do warsztatu — nowa podkładka kosztuje mniej niż gaz zużyty na wyżarzenie starej.
Miedź, aluminium czy podkładka gumowo-metalowa
Materiał podkładki dobiera się do temperatury, ciśnienia i materiału gniazda.
| Rodzaj | Sprawdza się przy | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Miedziana | wysoka temperatura, paliwo, olej, układy hamulcowe, hydraulika | wymaga równych przylgni i właściwego momentu; jednorazowa |
| Aluminiowa | korki spustowe w aluminiowych miskach i obudowach | niższa odporność temperaturowa, jednorazowa |
| Fibrowa | woda, niskie ciśnienie, armatura | nie do wysokich temperatur i ciśnień |
| Gumowo-metalowa | hydraulika siłowa, nierówne przylgnie, częsty demontaż | ograniczona temperaturą gumy (NBR do ok. 100°C) |
Do aluminiowego gniazda nie dobieraj podkładki twardszej niż sam korpus — przy dokręcaniu to gniazdo, a nie uszczelka, przejmie odkształcenie.
Zobacz też
- Uszczelki — Uszczelki miedziane, gumowe i profilowe w katalogu
- Uszczelki płaskie — Podkładki i uszczelki wycinane z płyt
- Najczęstsze awarie uszczelek — Przyczyny przecieków i sposoby diagnozy
- Uszczelki do hydrauliki — Uszczelnienia złączy i siłowników
Nie masz pewności, co dobrać?
Prześlij zdjęcie z miarką, rysunek, plik DXF albo próbkę. Inżynier Stanbol-Gum potwierdzi materiał, wymiar i wykonanie. Tel. 22 753 71 40, ul. Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Telefon: 22 753 71 40. Adres: Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Najczęstsze pytania
Jak dobrać uszczelkę miedzianą do śruby?
Średnica wewnętrzna uszczelki powinna być równa średnicy gwintu lub minimalnie większa, a średnica zewnętrzna nie może wychodzić poza kołnierz śruby. Do gwintu M12 pasuje podkładka 12x16 lub 12x18, do M18 — 18x22 lub 18x24.
Czy uszczelkę miedzianą można użyć drugi raz?
Nie powinno się. Miedź po zgnieceniu twardnieje i nie dopasowuje się ponownie do przylgni, więc połączenie zaczyna przeciekać po kilku cyklach nagrzewania. Awaryjnie podkładkę można wyżarzyć, ale właściwym rozwiązaniem jest nowa.
Jaka uszczelka miedziana do gwintu G3/4?
Gwint G3/4 ma średnicę zewnętrzną ok. 26,4 mm, dlatego stosuje się uszczelkę 27x32 mm. Nazwa gwintu w calach nie jest jego średnicą — przy gwintach rurowych zawsze warto zmierzyć gwint suwmiarką.
Miedziana czy aluminiowa pod korek spustowy?
Stosuj taką, jaką przewidział producent. Miedź lepiej znosi temperaturę i wielokrotne nagrzewanie, aluminium jest bezpieczniejsze dla miękkich, aluminiowych gniazd. W obu przypadkach podkładkę wymienia się przy każdej wymianie oleju.