Stanbol-Gum
Twardość gumy Shore A — co oznacza 40, 70 i 90 ShA
Twardość podana w stopniach Shore A jest — obok materiału i wymiaru — trzecim parametrem, który decyduje o tym, czy uszczelka zadziała. Bywa pomijana w zamówieniach, a to ona najczęściej odpowiada za uszczelkę, która „pasuje, ale przecieka”.
Co mierzy skala Shore A
Skala Shore A opisuje opór, jaki materiał stawia wciskanemu wgłębnikowi. Obejmuje zakres od 0 do 100, przy czym elastomery techniczne mieszczą się zwykle między 40 a 90 ShA. Im wyższa wartość, tym twardszy materiał.
Twardość nie mówi nic o odporności chemicznej ani o temperaturze pracy. Ta sama twardość 70 ShA występuje w NBR, EPDM i FKM, które zachowują się zupełnie inaczej w kontakcie z medium.
| Twardość | Odczucie | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| 40–50 ShA | wyraźnie miękka, łatwo odkształcalna | nierówne powierzchnie, mały docisk, kolanka |
| 60–70 ShA | standard techniczny | o-ringi, uszczelki płaskie, większość zastosowań |
| 80–90 ShA | twarda, mało podatna | wysokie ciśnienie, ochrona przed wyciskaniem |
Jak twardość wpływa na pracę uszczelki
Materiał miększy lepiej wypełnia nierówności i wymaga mniejszej siły docisku, ale łatwiej zostaje wypchnięty ze szczeliny pod ciśnieniem. Materiał twardszy opiera się wyciskaniu, lecz wymaga dokładniejszego wykonania gniazda i większej siły zamknięcia.
Stąd praktyczna zasada: im wyższe ciśnienie i większy luz w gnieździe, tym twardszy materiał. Im gorsza jakość powierzchni i mniejszy docisk, tym miększy.
- rośnie ciśnienie — podnieś twardość, żeby uniknąć wyciskania
- powierzchnia nierówna lub skorodowana — obniż twardość
- docisk niewielki, zamknięcie na zatrzask — obniż twardość
- duży luz w gnieździe — podnieś twardość lub zmień konstrukcję
Typowa tolerancja twardości mieszanki wynosi około ±5 ShA. Zamawianie „dokładnie 68 ShA” nie ma technicznego uzasadnienia.
Jak mierzy się twardość i skąd biorą się błędy
Pomiar wykonuje się twardościomierzem Shore'a, dociskając go prostopadle do płaskiej powierzchni próbki. Największym źródłem błędu jest zbyt cienka próbka — pomiar na cienkiej uszczelce leżącej na twardym stole zawsze wyjdzie zawyżony.
Dlatego twardość mierzy się na materiale o odpowiedniej grubości, a przy cienkich elementach układa się kilka warstw. Pomiar na zaokrąglonej powierzchni, na przykład na sznurze o małej średnicy, również daje wynik obarczony błędem.
- Zapewnij płaską powierzchnię i wystarczającą grubość próbki.
- Dociśnij twardościomierz prostopadle, bez przechylania.
- Odczytaj wynik po ustabilizowaniu wskazania.
- Powtórz pomiar w kilku miejscach i uśrednij.
Co podać przy zamówieniu
Przy zamówieniu uszczelki na wymiar najlepiej podać materiał, twardość i wymiar. Jeżeli twardość jest nieznana, wystarczy opisać warunki pracy — ciśnienie, rodzaj powierzchni i sposób docisku — a dobierzemy ją po naszej stronie.
Zobacz też
- Uszczelnienia techniczne — Dobór do medium, ciśnienia i ruchu
- Jak zmierzyć o-ring — ID, OD i grubość przekroju
- Jak dobrać płytę gumową — Materiał, grubość i twardość
- Uszczelki na wymiar — Wykonanie z rysunku, DXF lub próbki
Nie masz pewności, co dobrać?
Prześlij zdjęcie z miarką, rysunek, plik DXF albo próbkę. Inżynier Stanbol-Gum potwierdzi materiał, wymiar i wykonanie. Tel. 22 753 71 40, ul. Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Telefon: 22 753 71 40. Adres: Warszawska 8, 05-820 Piastów.
Najczęstsze pytania
Jaka twardość gumy jest standardowa?
Najczęściej 70 ShA. To domyślna twardość o-ringów i większości uszczelek technicznych, dająca rozsądny kompromis między dopasowaniem a odpornością na wyciskanie.
Czy twardsza guma jest trwalsza?
Nie zawsze. Twardsza lepiej znosi ciśnienie, ale gorzej dopasowuje się do nierówności i wymaga większej siły docisku. Na chropowatej powierzchni miększa uszczelka może być trwalsza.
Dlaczego pomiar twardości cienkiej uszczelki jest zawyżony?
Bo twardościomierz „czuje” podłoże pod próbką. Przy cienkich elementach trzeba ułożyć kilka warstw, aby uzyskać wymaganą grubość pomiarową.
Czy Shore A mówi coś o odporności na olej?
Nie. Twardość i odporność chemiczna to niezależne parametry. O odporności decyduje rodzaj kauczuku — NBR, EPDM, FKM czy silikon.